تبلیغات
مهدویت - نقش مردم در نسبت با موعود آخرالزمان و ظهور منجى آخرین
 

 
نقش مردم در نسبت با موعود آخرالزمان و ظهور منجى آخرین
اشاره:
در شماره پیشین ، قسمت اول از گفتگو با «آیت الله محمدعلى گرامى » از استادان حوزه علمیه قم و از شاگردان حضرت امام خمینى قدس سره را كه در برگیرنده موضوع «غیبت حضرت صاحب الزمان(ع)» و «جایگاه امام معصوم در نسبت با كل هستى » بود حضور خوانندگان موعود تقدیم كردیم.
آنچه مى خوانید بخش پایانى این گفتگو است:

موعود: نقش مردم در ایجاد زمینه غیبت حضرت ولى عصر (ع) چگونه است؟ به بیان دیگر آیا عدم حضور امام میان مردم ، معلول عدم آمادگى و شایستگى مردم است یا ریشه در مشیت الهى دارد؟

آیت الله گرامى: قطعا آمادگى مردم دخیل است . باید پیش از هر چیز یك پذیرش عمومى مهیا باشد. عدالت آن بزرگوار، چیزى نیست كه حتى گروههایى از خواص مردم تحمل آن را داشته باشند. این ماجرا در تاریخ تكرار شده است. در زمان حكومت حضرت على(ع) بسیارى از نزدیكان امام از عدالت آن حضرت به سمت معاویه فرارى شدند. در روایت است كه وقتى حضرت ظهور مى كند، خداوند دست ایشان را بر سر مردم مى گذارد و عقول آنها را به كمال مى رساند.

«اذا قام قائمنا وضع الله یده على روس العباد و جمع بها عقولهم و كملت به احلامهم » (1)

معلوم مى شود كه پیش از ظهور، اندیشه ها نارس و ناقص بوده اند.

این نارسایى در عقول برمى گردد به درك مردم از خدا، از هستى، از عدالت و خیلى چیزهاى دیگر . معناى دیگرى هم براى این حدیث مى توان در نظر گرفت و آن اینكه كه هنگام تولد حضرت و زمان شهادت پدر گرامى شان،امام حسن عسكرى(ع)، زمانه به هیچ روى آمادگى پذیرش حضرت قائم(ع) را نداشت، هم مردم و هم حكومت صلاحیت درك امام را نداشتند. شاید به خاطر همین بود كه بردن اسم حضرت ممنوع بود، براى اینكه اصلا كسى از حاكمان نفهمد كه چنین شخصیتى میان شیعیان وجود دارد. اما اگر دلیل عدم ذكر نام ایشان از باب حرمت نهادن به وجود مقدسش باشد، شامل همه مردم از همان ابتدا تا حال مى شود. ممكن است كسى بگوید اگر چنین دلیلى دارد، پس چرا ذكر نام پیامبر(ص) جایز است; چون احترام ایشان نیز از واجبات است؟ این برمى گردد به حكومت حضرت مهدى(ع) . حكومت حضرتش، غیراز حكومت پیامبر(ص) است. این یك حكومت دیگرى است كه به لحاظ شرایط زمانى خاص است.

به هر حال یكى از دلایل عدم جواز ذكر نام حضرت همان تقیه است . حكومت كه مخالف بود; مردم هم همه شیعه نبودند ، شیعه ها هم گرفتار اختلافات سختى شده بودند. گروههاى بسیارى در میان شیعیان بودند كه عقاید انحرافى پیدا كرده بودند و فرقه محسوب مى شدند. بسیارى از این انشعابات از امام هفتم به بعد بود. اینكه در میان ما رسم است كه پس از سلام به سیدالشهداء (ع) به امام رضا(ع) و بعد از آن به امام زمان(ع) سلام مى كنند، علتش همان اختلافاتى است كه در مورد آنها پدید آمد و ما مى خواهیم با چنین سلامهایى در واقع خطمشى عقیدتى - سیاسى خودمان را ترسیم كنیم ; یعنى در عین تولى به آن بزرگواران ، از مخالفان آنان تبرى مى كنیم و اعلام برائتى است از كسانى كه در امامت این سه بزرگوار تردید دارند.

منتها بعدها اوضاع قدرى بهتر شد، بخصوص با تشكیل حكومتهاى شیعى مثل «آل بویه » و «صفویه »، تشیع پر و بال گرفت و بیش از پیش اظهار وجود كرد. این حكومتها نقش مؤثرى در گستردگى و استحكام تشیع در ایران و در دنیا داشتند . البته اینها همه در حد اهتمام به ظواهر بود. چون اگر واقعا به احكام اسلام رعایت وعمل شود ، خیلى ها بریده مى شوند . شما ببینید در میان احكام اسلامى ، دستوراتى است كه واقعا عمل به آنها در حال حاضر سخت است، یعنى براى ما كه تا حالا تن به آنها نداده ایم سخت است. مثلا اینكه اگر كسى از سوراخ دیوار به درون خانه اى نگاه كند ، صاحبخانه حق دارد چشم او را كور كند، درحال حاضر چقدر قابل پذیرش و عمل است. همانها كه مى گویند ما درد دین داریم، تا چه اندازه آمادگى عمل به این احكام را دارند. آن وقت مى آییم و مى گوییم كه خیر، این احكام طور دیگرى هستند و باید آنها را با زمانه وفق داد. آیا تكالیف ما این است؟ تفسیر دیگرى دارند؟ یا ما از واقعیتهاى دین خیلى فاصله گرفته ایم؟ مثلا هنوز كسانى هستند كه باور ندارند جمع ثروت (فى حد ذاته) منعى ندارد، اینها ممكن است با تمسك به آیاتى مانند «... كى لایكون دولة بین الاغنیاء منكم » (2) و یا آیه «والذین یكنزون الذهب و الفضه و لاینفقونها فى سبیل الله فبشرهم بعذاب الیم » (3) (آیه كنز) بخواهند خط و مشى دیگرى در جامعه ترسیم كنند. اما حقیقت دین چیز دیگرى است و ما مى خواهیم همه این حقایق را با حال و هواى خودمان مطابق كنیم.

در روایتى كه هم نعمانى در كتاب «الغیبة » و هم شیخ صدوق در «اكمال الدین » آن را نقل كرده اند آمده است كه: «خداوند پیش از ظهور حكومت را میان گروههاى مختلف مى گرداند تا كسى مدعى نشود كه اگر حكومت و دولت دست ما بود بهتر عمل مى كردیم ». (4) بنابر مفاد حدیث دیگرى «هر قدر كه امر نزدیك شود ، تقیه سخت و شدیدتر مى شود»; «كلما قرب هذاالامر اشتدت التقیه »، حالا این امر ، ظهور است یا تولد حضرت، اختلاف است .

من پیش از اینها یك روایتى در ذهنم بود كه هر چه مى گردم ماخذ آن را پیدا نمى كنم. روایت این است: «سیاتى على الناس زمان لا یستطیع احد ان یقول ربى الله »

زمانى بر مردم خواهد رسید كه كسى نتواند بگوید پروردگار من خداست. مضمون این روایت آن نیست كه وقتى خواهد آمد كه كسى یاراى استقامت در مسیرالله را ندارد، چون این «سیاتى » نمى خواهد، الان هم كمابیش این طور است . «زمانى خواهد آمد» یعنى وضعیت خاصى است كه در برهه هایى از زمان مصداق دارد.

راجع به اینكه فساد و جور زمین را چنان مى گیرد كه از عدالت خبرى نخواهد بود، روایت متواترى از سوى شیعه نقل شده است و گروهى از محدثان اهل تسنن هم در كتابهاى خود نوشته اند; منظورم همان حدیث معروف است كه مى گوید: «فیملاءالارض به قسطا و عدلا كما ملئت جورا و ظلما» (5) زمانى كه دنیا سرشار از ظلم و جور مى شود، خداوند به نیرو و وجود مقدس مهدى(ع) ورق را برمى گرداند. معلوم مى شود كه در آن زمان ارتباط مردم با دین و خدا سست شده است و كسى آشكارا دعوى دیانت نمى كند. آنجا هم كه فرمود: «لایستطیع احد ان یقول ربى الله » نه اینكه كسى در خانه خود چنین جراتى ندارد، خیر، یعنى كسى آشكارا و در حضور همگان چنین سخنى بر زبان نمى آورد.

موعود: در اول صحبتهایتان فرمودید خداوند به هنگام ظهور دست حضرت را بر سر مردم مى گذارد و بدین وسیله عقلهاى آنها كامل مى شود، این به چه معناست؟

آیت الله گرامى: این دست ممكن است ، دست قدرت باشد. یعنى امام به مردم رشد فكرى مى دهد و آنها را براى ظهور آماده مى كند و ممكن است ، خداوند شرایط اجتماعى را طورى كند كه مردم خودشان بتدریج رشد فكرى پیدا كنند.

موعود: اگر این طور باشد، پس همیشه براى ظهور وقت مناسبى است، چون خداوند مى تواند هر وقت كه بخواهد مردم را آماده كند.

آیت الله گرامى: خیر. این طور نیست . عنایت در عالم طبیعت مجراى طبیعى دارد. ارزش این كار به این است كه مردم خودشان آماده بشوند. یعنى بعد از دیدن انواع و اقسام حكومتها و یاس از همه مدعیان عدالت ، چشم به ایشان بدوزند. خداوند كه نمى خواهد معجزه كند. اگر بنا بر معجزه باشد، شكل قضایا خیلى فرق مى كند. مردم باید بفهمند و آن چنان انتظار ظهور را بكشند كه عاشق به انتظار معشوق مى نشیند، والا انقلاب نخواهد بود فقط یك قدرت نمایى از سوى خداوند است.

موعود: در دو قرن و نیمى كه امامت شیعه در میان مردم حضور داشت، نحوه ارتباط مردم با ایشان و چگونگى حضور امام در جامعه خیلى متفاوت است. یعنى ارتباط بتدریج كم و كمتر مى شود. تا آنجا كه «مسعودى » نقل مى كند: حضرت هادى(ع) حتى با خواص یارانشان از «وراى حجاب » سخن مى گفتند. (6) آیا این بدان معناست كه هر چه جلوتر مى آییم سزاوارى مردم براى درك حضور و ملاقات با امام زمان خود كمتر مى شده است؟

آیت الله گرامى: تاریخ ما از این جهت فراز و نشیبهاى شگفت انگیزى دارد. مثلا در سالهایى كه حضرت زین العابدین(ع)، امام بودند، شمار شیعیان خیلى اندك بود، به طورى كه مى توان آنهارا شمرد. به همین خاطر امام سعى مى فرمودند خودشان بیرون بیایند، چون اصلا كسى سراغ ایشان نمى رفت. امام این وضعیت اسفبار را با حضور خود در میان مردم جبران مى كردند. اینكه نوشته اند امام سجاد(ع) روزى از بازار عبور مى كردند ، دیدند كه قصابى سر گوسفندى را مى برد; از او پرسیدند آیا به او آب داده بودى یا نه؟ و یا دیگر حكایتهاى كه از آن حضرت نقل شده است همه به خاطر این بوده كه با گفتگو و حضور فعال در كوچه و بازار مردم را متوجه غفلت خودشان كنند. امام مى خواست از طریق یادآورى ماجراى كربلا، مردم را بیدار كنند و بیشتر از این هم در آن زمان ممكن نبود . یك وقتهایى هم دعایى را به كسى تعلیم مى دادند تا با زبان دعا معارف شیعى را زنده نگهدارند.

فقط در دوران امامت حضرت امام محمد باقر و امام صادق (ع) قدرى گشایش بود. آن هم نه در همه سالهاى حیات آن بزرگواران چون همه شنیده ایم كه كسى مى خواست در مورد مساله اى كه برایش پیش آمده بود از امام استفسار كند، هر چه كرد نتوانست به امام صادق(ع) دست پیدا كند. آخر مجبور شد در هیات خیارفروش به خانه امام بیاید و مشكل خود را با آن حضرت در میان بگذارد.

غیبت براى همه امامان ما بوده است ، به این معنا كه آن بزرگواران همه در حصر و حبس بودند. بعضى كمتر، بعضى بیشتر. حتى امام رضا(ع) كه بظاهر از همه آزادتر بودند، خیلى تقیه مى كردند. وقتى به آن حضرت گفتند گروهى از شیعیان شما از قم آمده اند براى زیارت و ملاقات با شما، امام آنها را دو ماه منتظر نگاهداشت. بعد كه خیلى برایشان پیغام دادند كه شیعیان شما منتظرند. امام فرمود: این قدر نگویید شیعه ، شیعه ; «انما الشیعة من شایع علیا»; شیعه ، پیرو على(ع) است . در واقع امام مى خواست تحزب را بشكند و از ایجاد این تصور كه شیعیان به عنوان یك حزب مشغول فعالیت هستند، جلوگیرى كند. چرا كه در غیر این صورت گرفتار اذیت و آزار مامون مى شدند.

در زمان امام جواد ، امام هادى و امام عسكرى: كه همگى در زمان خود به ابن الرضا مشهور بودند اوضاع خیلى بدتر شد. اینها همه همان غیبت است .

وقتى هم كه ماه مهدى(ع) به برج امامت رسید، امام با غیبت صغرا زمینه را براى غیبت طولانى خود آماده كردند. این غیبتهاى پى در پى به علت بى ظرفیتى و نالایقى مردم بود.

موعود: اگر بپذیریم كه حضور و غیبت امام(ع) در جامعه رابطه مستقیم با شایستگى هاى مردم دارد، براى آماده سازى و ایجاد زمینه مساعد جهت ظهور حضرت ، چه باید كرد؟

آیت الله گرامى: این مساله هم مثل هر مساله دیگر نیاز به دو نوع تمرین دارد: فكرى و عملى . تمرین عملى ، با تبلیغ عدالت اسلامى و شناساندن حقیقت دین صورت مى پذیرد. این تصور غلطى است كه بعضى فكر كرده اند آمادگى براى ظهور یعنى آوردن چند سلاح گرم و سرد به خانه! تبلیغ و آمادگى براى ظهور، آراسته شدن به عدالت و دادگسترى است. همه باید این نوع آمادگى را پیدا كنند; یعنى خودشان را به عدل و قسط بیارایند، از مردم عادى گرفته تا سران مملكت . اینكه مى بینیم امام راحل بعد از رحلت فقط یك خانه كوچك در قم داشتند، معلوم مى شود كه ایشان خودشان را براى ظهور آماده كرده بودند. سرباز امام زمان بودن، سنخیت مى خواهد ; سنخیت و هماهنگى با امام در عدالت و گرنه تهیه سلاح كه از هر كسى ساخته است.

«سید قطب » در كتاب «عدالت اجتماعى در اسلام » نقل مى كند كه كسى امام على(ع) را در یكى از مناطق ییلاقى كوفه دید كه از سرما مى لرزد. بعد به امام گفت: چرا لباس پشمى نمى پوشید؟ حضرت فرمود: ندارم . گفت: شما كه رئیس مملكت پهناور اسلامى هستید و همه سرمایه هاى كشور در اختیار شماست. امام فرمود: در اختیار من هست ولى مال من نیست. امام در زمان ظهورشان از مردم توقع عدالت دارند. كسى فكر نكند كه امام مثلا فقط از مردم مى خواهد كه میگسارى نكنند. اینكه كار مهمى نیست. امام از همه مى خواهند حلال و حرام را رعایت كنند، هر كسى به حق خود قانع باشد و....

یكى از دوستان ما مى گفت كه كسى در حضور یكى از مراجع گفت: خدا كند كه امام زمان(ع) زودتر ظهور كند. آن مرجع بزرگوار گفت: آقا بیایند چه مى شود؟ گفت: وضع ما بهتر از این مى شود. فرمودند: از كجا معلوم كه وضع تو بهتر مى شود. تو خیال مى كنى وقتى امام تشریف بیاورند، تو را مى كنند مرجع و صاحب رساله و اعتبار؟ ممكن است به شما بگویند برو خیابانها را جارو كن!

به هر حال آنچه مسلم است این است كه با تشریف فرمایى امام زمان(ع) هر كسى در مكان و جایگاه شایسته خود مى نشیند و این براى خیلى ها سخت خواهد بود. به خاطر همین مهمترین فعالیت براى آماده سازى و ایجاد زمینه براى ظهور حضرتش ، عادت دادن عوام و خواص به عدل است. چون مردمى كه به عدالت تن ندهند، تحمل حكومت مهدى(ع) بر آنها سخت خواهد بود.

مسلمانها یك بار امتحان خود را در زمان حكومت عدل على(ع) ، پس داده اند. ما هنوز دقیقا نمى فهمیم كه چرا على(ع) آهن گداخته را به دست عقیل نزدیك كرد. حداقل من نمى فهم . عقیل واقعا نیازمند بود، حضرت مى توانست یك كارى براى او بكند، دست كم مى گفت: برادر! مرا ببخش ، ندارم . چرا آهن گداخته را به رخ او كشید؟ چون اینها را نمى فهمیم مى افتیم به جان سند روایات; یك جورى روایت را انكار مى كنیم.

امیرالمؤمنین(ع) در عهدنامه مالك مى فرماید: «مالك ! خواص را دور خودت جمع نكن. عوام را بگیر» (7) . اینها فرازهایى از تاریخ ما هستند كه باید آینده را با آنها روشن كرد. عادل بودن و به مردم درس عدالت دادن كار هركسى نیست . غیر از مراتب علمى است كه هر كس با چند سال زحمت و مطالعه بدان دست بیابد. من از سالهایى كه خدمت امام مى رسیدم براى درس، خاطره اى دارم كه به نظر من خیلى غیر عادى بود. خدا رحمت كند حضرت امام را ، ایشان در مسجد اعظم قم درس فقه مى گفتند. گوشه مسجد چند تا طلبه هم با صداى بلند مباحثه مى كردند. شاگردان امام دائما به آنها تذكر مى دادند و گاهى هم اعتراض مى كردند. امام بر آشفت و گفت: «به آنها چه كار دارید؟ اگر آنها از ما زودتر آمده باشند، ما نمى توانیم مانع مباحثه آنها بشویم ». این براى ما غیرمعمول بود. چون یك طرف امام بود و طرف دیگر چند تا طلبه ساده و بى اسم و رسم. منظور اینكه باید تمرین عملى داشت و تمرین عملى نزدیك شدن به عدل است.

یكى از كسانى كه در این مقام خیلى آمادگى زیاد و وجود با بركتى داشت، مرحوم حاج شیخ عبدالكریم حائرى بود. ایشان خیلى موفق بود. من توفیق آن بزرگوار را در اخلاص و توسلش به اهل بیت(ع) مى دانم. مى گویند وقتى سامرا مشرف بودند، شبهاى تاسوعا و عاشورا خودش طلبه ها را جمع مى كرد، مى رفت میان آنهاسینه مى زد، و مثل هر شیعه ساده و بى پیرایه اى عزادارى مى كرد. قم هم كه بودند شبیه همین كارها را داشتند. در مورد آقاى بروجردى من خودم یادم هست كه ایشان از مدرسه فیضیه ، جلوى عزاداران به راه مى افتادند و از طرف دارالشفا مى آمدند داخل صحن آستانه. مرحوم حاج شیخ ، شهریه طلبه هاى ایرانى را از طرف مرحوم میرزاى شیرازى مى دادند. سرمایه زیادى بود. با این وجود در همه این مدت یك عبا براى خودشان نخریدند و همیشه با همان عباى پاره سر درس حاضر مى شدند. این یعنى همان تمرین عملى كه عرض مى كردم.

اما تمرین فكرى ، با خواندن زیارت نامه هایى مانند «جامعه كبیره » «دعاى ندبه » و «عهدنامه » است. نباید میان جملات زیارات ، حرف دیگرى زد ، تصنیف خواند و یا سخنرانى كرد. چون آن تمرین فكرى لازم را بر هم مى زند . سند این دعاها محتواى آنهاست. اینها از باب «قضایا فیاساتها معها» است ، یعنى نیازى به سند ندارند.

آفتاب آمد دلیل آفتاب گر دلیلت باید از وى رو متاب

انتظار فرج یك تمرین فكرى است. اگر نگوییم متواتر ، دست كم مستفیض است كه «افضل اعمال امتى، انتظار الفرج من الله عزوجل.» (8) در روایت دیگرى كه اهل سنت هم نقل كرده اند، مسلمانان صدر اسلام وقتى مى خواستند از هم جدا بشوند، سوره «والعصر» را مى خواندند. الان ما در چنین وقتى به یكدیگر مى گوییم خداحافظ، بعضى مى گویند «یا على ». ممكن است گروهى بگویند: «به امید دیدار» و ... اما در زمان رسول الله مردم سوره والعصر را براى هم مى خواندند;

«والعصر . ان الانسان لفى خسر. الاالذین آمنوا و عملواالصالحات و تواصوا بالحق و تواصوا بالصبر».

یعنى الان كه از هم جدا مى شویم یادمان باشد كه مشكلات بسیار است، ما باید همدیگر را به صبر و عمل صالح سفارش كنیم، بى صبر و استقامت راه به جایى نخواهیم برد. انتظار فرج ، باید شعار شیعه باشد. یعنى همواره همدیگر را به انتظار و یادآورى فرج و ظهور امام دعوت كنیم.

چرا پیشینیان ما روزهاى جمعه با اسب و سلاح از شهر خارج مى شدند. این یك كار نمادین و تمثیلى بود. براى اینكه یادشان نرود كه فرج و ظهورى در راه است . حرمت نهادن به مراجع ، همین فلسفه را دارد. ما به این بزرگان احترام مى گذاریم ، تكریم مى كنیم چون امام اینها را نواب خود خوانده است. حضرت مهدى(ع) خودشان فرموده اند كه در حوادث به اینها مراجعه كنید. احترام به این نایبان ، زمینه اى است براى گردن نهادن در برابر حكومت مهدى(ع) . باید از همین جاها شروع كرد. اینها همان تمرینهاى فكرى و عملى است كه مى گفتم.

موعود: تحلیل شما از313 نفرى كه در ركاب امام هستند چیست؟

آیت الله گرامى: ممكن است منظور از این 313 نفر، سران باشند ، نه همه یاران حضرت ، خود ظهور همراه با اعجازهایى است . نه اینكه همه وسایل از غیب آماده مى شود. اما ظهور حضرت با عجایب و غرایبى توام خواهدبود. غیر از ظهور خیلى چیزهاى دیگر كه مربوط به ایشان مى شود، معجزه است. خود تولد حضرت همین طور بود. در كتاب «الكامل » ابن اثیر و «تاریخ عرب و روم » به قلم فضلیوف روسى كه دكتر شعیره ترجمه كرده، آمده است كه در سالهاى 244 تا 248 ق جنگهایى بین سپاه اسلام و روم شرقى (بیزانس) در گرفت. در آن سالها امام عسكرى(ع) شانزده ساله بودند. امام هادى(ع) ایشان را به خواهرشان ، حكیمه خاتون ، سپردند. امام زمان (روحى فداه) سال 255 تولد یافتند. این تاریخها كاملا با هم همخوانى دارند. هانرى كربن هم در كتاب «امام المنتظر» اینها را مى گوید، و از مادر حضرت «نرگس خاتون » به شاهزاده رومى یاد مى كند، بعد هم همه قصه را همان طور كه همه شنیده ایم مى گوید. ببینید اینها قابل پیش بینى و تحلیل نیست. یك تقدیرى در كار است كه یك خانم از بیزانس بیاید عربستان ، آنجا با یكى از فرزندان رسول خدا7 ازدواج بكند و ... تقدیر چه بوده و چرا این طور شده است؟ ما نمى دانیم. منظورم این است كه حیات ، غیبت و ظهور حضرت همه اش غیر عادى است و این ذخیره الهى كاملا از طرف خداوند اداره مى شوند.

یكى از مراجع معاصر در سال 1343 یا 1344 به بنده فرمودند: امام به زودى ظهور مى كنند.من عرض كردم: ولى بسیارى از علایم هنوز دیده نشده است. ایشان فرمودند: همه این علایم ممكن است ظرف دو سه ماه ظاهر شوند. یعنى این امكان و احتمال است كه به طور جهشى همه علایم تحقق بیابد و یا ممكن است همان روال طبیعى و تدریجى خود را طى كند. به هر حال انسان كاملى كه زندگى ، تولد و همه آنچه به ایشان مربوط است با اعجاز و خرق عادت توام بوده ، ظهورشان نیز ممكن است به همین منوال باشد.

موعود: در روایات علایم بسیارى براى ظهور ذكر شده ، اما تطبیق آنها همیشه مساله است. ما بسیارى از اتفاقات زمان خودمان را به علامت ظهور تفسیر مى كنیم . اما باید ابتدا یك معیار و دستگاه معرفتى براى این تطبیق ها به وجود آورد.

آیت الله گرامى: در تطبیق علایم باید خیلى وسواس داشت. تعیین مصداق قطعى براى علایم كار آسانى نیست. خیلى از این تعیین مصداقها ، همراه با گرایشهاى فكرى، سیاسى است. همین روایت «رجل من اهل قم یدعواالناس الى الحق ...» (9) را تا به حال بر بسیارى از بزرگان تطبیق كرده اند. یك وقتى مى گفتند منظور نواب صفوى است . گاهى با آقاى بروجردى تطبیق مى كردند و اخیرا هم آن را مرحوم امام تطبیق كرده اند. نمى توان در تعیین مصداق قاطعانه سخن گفت .

كسروى در كتاب خود كه درباره مشروطه است مى گوید: در تهران طرفداران استبداد و مشروطه خواهان میتینگهایى داشتند و هر كدام در آن گردهمایى ها از روایات و آیات براى استحكام و تبلیغ خود استفاده مى كردند.

موعود: از وظایف شیعیان در عصر غیبت بگویید.

آیت الله گرامى: مهمترین وظیفه همان عمل به فرموده امام(ع) است: «و اما الحوادث الواقعه فارجعوا فیها الى رواة احادیثنا فانهم حجتى علیكم و انا حجة الله علیهم » (10)

در هر مساله اى باید رفت سراغ مراجع. احترام به آنان ، احترام به ولى عصر (ع) است.

امام در مكاتبه اى كه با «اسحاق بن یعقوب » دارند، مى فرمایند: در «حوادث واقعه » به ایشان (مراجع و روات احادیث) مراجعه كنید. بعضى گفته اند ، مراد امام از حوادث واقعه ، روابط سیاسى است. حوادث سیاسى ، جزیى از مسایل دینى ماست. اگر منظور از سیاست ، اداره كشور به نحو شرعى و دینى است، این سیاست، عین دیانت است ، سیاستى كه ما آن را نفى مى كنیم ، دغل بازیهاى سیاستمداران بى دین است.

بنابراین اساسى ترین وظیفه مسلمانان در عصر غیبت ، ایجاد پیوند و ارتباط با نایبان حضرت است. حتى تكریم و احترام این بزرگان ، موجب بخشودگى گناهان مى شود. چون احترام به پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) چنین ارمغانى دارد. در سوره حجرات مى خوانیم:

«ان الذین یغضون اصواتهم عند رسول الله اولئك الذین امتحن الله قلوبهم للتقوى لهم مغفرة و اجر عظیم » (11)

كسانى كه پیش پیامبر خدا صدایشان را فرو مى كشند، همان كسانى هستند كه خدا دلهایشان را براى پرهیزگارى امتحان كرده است آنان را آمرزش و پاداشى بزرگ است.


پى نوشتها:

1. كلینى، محمدبن یعقوب، الكافى، 1365، ج 1، ص 25 ، ح 21، دارالكتب الاسلامیة، تهران، الصدوق ، ابوجعفر محمدبن على بن الحسین، كمال الدین و تمام النعمة، ج 2، ص 675، دارالكتب الاسلامیة، تهران ، 1395 ق.

2. سوره حشر، آیه 7

3. سوره توبه ، آیه 34

4. متن روایت چنین است: «مایكون هذاالامرحتى لا یبقى صنف من الناس الا و قد ولوامن الناس، حتى لایقول قائل: انا لو ولینا لعدلنا، ثم یقوم القائم بالحق و العدل » ، النعمانى ، محمدبن ابراهیم، الغیبه، ص 274 ، ح 53، مكتبة الصدوق، تهران.

5. الصدوق ، ابوجعفرمحمدبن على بن الحسین ، همان ، ج 1 ، ص 257.

6. ر.ك: المسعودى ، على بن حسین، اثبات الوصیة، چاپ سنگى، ص 262.

7. ر. ك: ، فیض الاسلام ، سیدعلى نقى ، ترجمه و شرح نهج البلاغه ، نامه 53 ، ص 996.

8. المجلسى ، مولى محمدباقر، بحارالانوار، ج 52 ، ص 128، مؤسسه وفا، بیروت ،1403 ق .

9. المجلسى ، مولى محمدباقر، همان ، ج 60 ، ص 216 ، متن كامل روایت چنین است:

«رجل من اهل قم یدعواالناس الى الحق ، یجتمع معه قوم كزیرالحدید، لاتزلهم الریاح العواصف، و لایملون من الحرب ، و لا بجبنون، و على الله یتوكلون، والعاقبة للمتقین.»

10.المجلسى ، مولى محمد باقر، همان ، ج 53 ، ص 181.

11. سوره حجرات ، آیه 3.

12. ر. ك: قمى ، شیخ عباس ، مفاتیح الجنان: دعاى عدیله



::
نویسنده : موعود
تاریخ : شنبه 12 فروردین 1391
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
buy cialis online best price پنجشنبه 15 آذر 1397 11:52 ب.ظ

Many thanks, I appreciate it.
cialis dose 30mg only now cialis for sale in us generic cialis with dapoxetine if a woman takes a mans cialis interactions for cialis achat cialis en itali viagra vs cialis vs levitra cialis flussig cialis rezeptfrei sterreich buying cialis in colombia
buy cialis online چهارشنبه 14 آذر 1397 10:47 ق.ظ

You've made the point!
click here take cialis we like it cialis soft gel rezeptfrei cialis apotheke cialis e hiv the best choice cialis woman we choice free trial of cialis weblink price cialis where do you buy cialis cialis en mexico precio cialis sale online
where to buy cialis online سه شنبه 13 آذر 1397 12:23 ب.ظ

Excellent information. With thanks.
how much does a cialis cost ou acheter du cialis pas cher cialis pills price each cialis for sale in europa cialis dosage amounts tadalafil 20mg cialis super acti buy cheap cialis in uk cialis pas cher paris cialis professional from usa
Cialis 20 mg دوشنبه 12 آذر 1397 11:51 ق.ظ

Nicely put. Thanks a lot.
cialis rezeptfrei cialis daily dose generic side effects for cialis generic for cialis cialis generika cialis pills boards cialis cipla best buy cialis 20mg prix en pharmacie 40 mg cialis what if i take prices for cialis 50mg
cialis دوشنبه 12 آذر 1397 12:29 ق.ظ

Kudos. An abundance of material.

cialis cost cialis 5mg prix what is cialis prix de cialis buy cialis generic cialis tadalafil acheter du cialis a geneve cialis rckenschmerzen low dose cialis blood pressure tadalafilo
Cialis prices یکشنبه 11 آذر 1397 11:18 ق.ظ

You actually reported this very well!
buy cialis cialis tablets australia cialis online price cialis wal mart pharmacy tadalafilo we recommend cialis info cialis dose 30mg buy brand cialis cheap buy cialis online nz cialis mit grapefruitsaft
buy cialis no rx یکشنبه 11 آذر 1397 12:26 ق.ظ

Superb information, With thanks.
safe site to buy cialis online 40 mg cialis what if i take cialis tablets for sale dosagem ideal cialis cialis baratos compran uk cialis 5 mg buy cialis daily new zealand cialis 5 mg effetti collateral cialis lilly tadalafi viagra vs cialis vs levitra
Buy cialis شنبه 10 آذر 1397 11:12 ق.ظ

You explained that well!
cialis 30 day trial coupon cialis generisches kanada precios de cialis generico cialis italia gratis cialis official site cialis online holland costo in farmacia cialis cialis savings card cialis with 2 days delivery dose size of cialis
where to buy cialis online جمعه 9 آذر 1397 12:20 ب.ظ

Information well applied..
cialis rckenschmerzen cialis 5 mg scheda tecnica generic cialis review uk look here cialis cheap canada tadalafil 10 mg cialis tablets fast cialis online weblink price cialis cost of cialis per pill cialis online
buy cialis online best price پنجشنبه 8 آذر 1397 01:30 ب.ظ

Reliable forum posts. Regards!
cialis kamagra levitra trusted tabled cialis softabs cialis lowest price generic cialis in vietnam cialis pills we recommend cheapest cialis 5 mg cialis pharmacie en ligne canadian cialis side effects of cialis cialis prices
buy generic cialis pills پنجشنبه 8 آذر 1397 01:08 ق.ظ

Thanks. Plenty of information!

order a sample of cialis cialis 20mg prix en pharmacie cialis generico in farmacia cialis uk next day cialis 05 click here cialis daily uk cialis tablets australia cialis preise schweiz buy cialis online tesco price cialis
Generic cialis چهارشنبه 7 آذر 1397 12:44 ق.ظ

Nicely put, Many thanks!
tarif cialis france achat cialis en suisse 5 mg cialis coupon printable cialis 5 mg para diabeticos brand cialis generic costo in farmacia cialis miglior cialis generico cialis prezzo di mercato click now buy cialis brand cialis 5 mg effetti collateral
levitra without a doctor prescription پنجشنبه 19 مهر 1397 01:31 ق.ظ

Regards. I value this!
buy generic levitra buy levitra online buy levitra 20 mg buy levitra generic buy levitra buy levitra cheap 20mg levitra levitra 10 mg kopen levitra online levitra prices
buy cialis medication سه شنبه 10 مهر 1397 01:22 ق.ظ

With thanks! Lots of stuff!

cialis uk next day cialis patent expiration canadian discount cialis cialis 05 viagra vs cialis cialis online holland look here cialis cheap canada cialis efficacit when can i take another cialis we choice free trial of cialis
http://cialisonl.com/ شنبه 7 مهر 1397 07:52 ب.ظ

You actually said that perfectly.
comprar cialis navarr rx cialis para comprar cialis from canada ou acheter du cialis pas cher we recommend cialis info cialis super acti cialis 100 mg 30 tablet we choice free trial of cialis generic low dose cialis prescription doctor cialis
online pharmacies شنبه 31 شهریور 1397 02:39 ب.ظ

Useful advice. Thank you.
canadian pharmaceuticals companies best canadian pharmacy rx from canada canadian medications list most reliable canadian pharmacies canada pharmacies account canadian medications 247 canadian drugs canadian pharcharmy online canadian pharcharmy online
http://cialisvonline.com/ سه شنبه 27 شهریور 1397 01:33 ب.ظ

This is nicely said! .
viagra vs cialis tadalafil generic cialis kaufen bankberweisung costo in farmacia cialis buy generic cialis cialis 5 mg buy cialis flussig sublingual cialis online callus cialis ahumada
viagraiy.com سه شنبه 13 شهریور 1397 02:38 ق.ظ

Cheers! Great stuff!
buy viagra online with a prescription buy viagra overnight delivery pharmacy online sildenafil citrate buying viagra online where to buy viagra without a prescription buy cheap viagra pills online what is viagra generic sildenafil how much is viagra
how can i buy cialis without a prescription یکشنبه 21 مرداد 1397 08:54 ب.ظ

Thank you, Useful information!
we recommend cialis info india cialis 100mg cost we choice free trial of cialis cialis without a doctor's prescription cialis pills buying brand cialis online sublingual cialis online cialis kaufen bankberweisung cialis pills cialis sale online
Online cialis دوشنبه 7 خرداد 1397 01:46 ق.ظ

Thank you, Loads of write ups.

canadian cialis cialis vs viagra cialis herbs cialis official site generico cialis mexico preis cialis 20mg schweiz cialis super kamagra viagra vs cialis vs levitra cialis kaufen bankberweisung prezzo di cialis in bulgaria
Cialis canada جمعه 7 اردیبهشت 1397 06:20 ب.ظ

Whoa loads of wonderful material.
usa cialis online click here take cialis cialis baratos compran uk non 5 mg cialis generici cialis vs viagra i recommend cialis generico cialis generico postepay cialis 20mg preis cf callus cialis generico milano
Viagra for daily use سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 02:21 ق.ظ

Information certainly utilized.!
sildenafil generic price buy generic viagra cheap buy viagra over the counter where to buy viagra buy cheap viagra online usa order viagra online with prescription where can i get viagra prescription buy real viagra online cheap viagra uk buy buy internet viagra
Generic cialis جمعه 3 فروردین 1397 01:50 ب.ظ

You said it adequately.!
cialis tadalafil online weblink price cialis click here cialis daily uk comprar cialis navarr acquistare cialis internet cialis usa cost cialis pas cher paris click now cialis from canada tadalafil tablets cialis 10mg prix pharmaci
Cialisdyday یکشنبه 27 اسفند 1396 09:05 ب.ظ

Many thanks, I enjoy this.
we like it safe cheap cialis buying cialis on internet cipla cialis online cialis generisches kanada cialis en 24 hora when can i take another cialis cilas we like it cialis price cialis prices buy cialis sample pack
How you can increase your height? شنبه 1 مهر 1396 11:21 ق.ظ
No matter if some one searches for his essential thing, therefore he/she needs to be available that in detail,
so that thing is maintained over here.
Can Pilates make you look taller? یکشنبه 15 مرداد 1396 04:40 ب.ظ
I think the admin of this site is actually working hard in support of his web
page, since here every data is quality based stuff.
Why is my Achilles tendon burning? جمعه 13 مرداد 1396 07:35 ق.ظ
Hi there, all the time i used to check website posts here in the early
hours in the daylight, for the reason that i love to gain knowledge of more and more.
Do you get taller when you stretch? سه شنبه 10 مرداد 1396 09:21 ق.ظ
I'd like to find out more? I'd love to find out some additional information.
BHW دوشنبه 28 فروردین 1396 12:56 ق.ظ
Great post. I was checking continuously this blog and I am inspired!
Extremely useful info specifically the remaining
part :) I maintain such information much. I was seeking this certain info for
a long time. Thanks and good luck.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر